X
تبلیغات
علمی - آموزشی - اختلالات یادگیری (اختلال در دیکته)

علمی - آموزشی

درس معلم گر بود زمزمه محبتی جمعه به مکتب آورد طفل گریز پای را

اختلالات یادگیری (اختلال در دیکته)

مقدمه:

    همیشه در کلاسهای ما تعدادی دانش آموز وجود دارد که با صبر و وتحمل، ساعت های درسی را می گذرانند و خسته و مضطرب از این ساعتها بهره ای نمی برند . بر چسب کودن وعفب مانده می خورند،دچار افسردگی می شوند ودر نهایت، ترک تحصیل می کنند.

     گفته می شود: در مدارس عادی، نزدیک چهار تا دوازده درصد دانش آموزان چنین وضعیتی دارندکه رها شده اند یا در خوشبینانه ترین حالت،بازخواست می شوند یا وادار می شوند،مشق بنویسند، بیشتر کار کنند وتمرین بیشتری انجام بدهندو گاهی هم متاسفانه از جانب اولیا تنبیه     می شوند.

   خوشبختانه در سال های اخیر،صاحب نظران تفاوتهایی بین عقب ماندگان ذهنی و عقب ماندگان درسی قائل شده اند.این جریان به پیدایش گروه دیگری از دانش آموزان انجامیده است که آن ها را دانش آموزان دارای اختلالات یادگیری  نامگذاری کرده اند .

ضرورت و اهمیت موضوع

    خواندن و نوشتن مهمترین عامل در انتقال افکار و عواطف انسان به شمار می رود . بنابراین لزوم توجه به این دو مقوله بر هر انسان روشن فکری کاملا آشکار است . در دوره ی دبستان اکثر معلمان برای تقویت مهارت نوشتن دانش آموزان وقت زیادی را صرف می کنند . والدین نیز نسبت به این مسئله کاملا حساس اند ، و در صورت بروز این مشکل انگشت اتهام را به سوی معلمین عزیز ،خود دانش آموزان و یاعوامل دیگر دراز می کنند . اما نکته ی اساسی در اینجا این است ،که ما اصولا سعی می کنیم با دادن تکالیف متعدد برای دانش آموزان این مشکل را حل کنیم . درصورتی که اگر تامل کنیم به این نکته کاملا واقف خواهیم شد که مشکل همه ی دانش آموزان یکسان نیست . بنابراین دادن یک سری تکالیف تکراری به همه ی دانش آموزان یک اشتباه بزرگ است . آنچه باید به آن توجه نمود این است که، مشکلات دانش آموز بررسی شود. سپس با توجه به نوع مشکل، تکالیف مشخص داده شود

  « خشت اول گر نهد معمار کج ، تا ثریا می رود دیوار کج » .

    یک اختلال یاد‌گیری اختلالی مزمن و ماد‌ام العمر است. تأثیراین ناتوانی می‌تواند‌ روی عاطفه، آموزش وعملکرد‌ حرفه‌ای با توجه به شرایط زند‌گی، ارتباطات میان فرد‌ی و نقاط ضعف و قوت فرد‌ی و به علاوه تأثیر روی جامعه مهم باشد‌. کود‌کان مبتلا به اختلال یاد‌گیری د‌ر مد‌رسه عملکرد‌ بد‌ی د‌ارند‌ ‌. اختلال یاد‌گیری می‌تواند‌ تأثیر نامطلوبی روی عملکرد‌ شغلی د‌ر بزرگسالی د‌اشته باشد‌. شناسایی به موقع این محد‌ود‌یت‌ها و توانایی‌های عصب روان شناختی می‌تواند‌ آموزش، شغل و طرح‌های د‌رمانی را تسهیل کند‌. انیشتن تا 9 سالگی نمی توانست بخواند. ، ژنرال ژرژپاتن و پرزیدنت نلسون و راکفلر دچار همین مشکل بودند. ووپی گلدبرگ و چارلز شاپ و خیلی های دیگر اختلال در یادگیری داشتند افراد بسیار موفقی مثل والت دیزنی، الکساندر گراهام بل، وینستون چرچیل، همه دچار ناتوانی یادگیری بوده اند.ادیسون را معلمانش خنگ و کودن صدا می زدند.

تعریف کودکان دچار اختلالات یادگیری

 children with learning disabilites

    این کودکان در یک یاچند فرایند اساسی  یادگیری( ادراک ،حافظه،دقت،کاربرد زبان گفتاری یا نوشتاری) دچارمشکل اند.این اشکالات ممکن است درکودکان به صورت های گوناگون مانند:دشواری درگوش دادن،فکرکردن،صحبت کردن،خواندن،نوشتن،هجی کردن وحساب کردن ظاهر شود . چون واژه ناتوانی شامل کودکان با ناتوانی های جسمی هم می شود لذا برای این گونه کودکان از واژه های[ مشکلات و اختلال] استفاده می کنند وبه آن ها به  اختصار (L.D )می گویند.

 و یژگی های کودکان L.D

1- بهره مندی ازهوش متوسط یا بالاتر

2- سالم بودن از نظر حواس مختلف

3- برخورداری ازامکانات آموزشی

4- نداشتن نابهنجاری های شدید رفتاری

5- پیشرفت آموزشی به طورقابل ملاحظه ای کمتراز بهره هوشی ، سن  و  امکانات  آموزشی  که  از  آن برخوردارند.

طبقه بندی کودکان دارای اختلالات یادگیری

الف) ناتوانایی های یادگیری تحصیلی      ب) ناتوانایی های یادگیری تحوّلی

الف)ناتوانایی های یادگیری تحصیلی شامل:

1- کودکان با دشواری هایی درخواندن و هجی کردن( دیس لکسی یا نارساخوانی اصطلاحی است که برای کودکانی که علی رغم هوش طبیعی قادر  به خواندن نیستند.) برخی  ازاین کودکان می توانند  واژه ها  را بخوانند ولی مفهوم آن را نمی فهمند این حالت را هیپرلکسی می نامند.

۲-کودکان  با  دشواری های اساسی در نوشتن واملاء(اصطلاح دیس گرافی  برای  کودکانی که علی رغم هوش طبیعی بسیار بد می نویسند بکار می رود .)

3-کودکان دارای اختلال ریاضی(دیسکالکولی)

ب)ناتواناییهای یادگیری تحوّلی شامل:


۱- حافظه بینایی(توالی بینایی/ تمیزبینایی) 

      
2- حافظه شنوایی(حافظه ترتیب شنوایی/ تمیز شنیداری)

3- حافظه بلند مدت    

 4- حافظه کوتاه مدت 

 5- ادراک       

 6- استدلال  

 7- توجه و تمرکزحواس و دقّت

8- هماهنگی دیداری حرکتی

  9- قدرت نقشه کشی 

 10- تجسم فضایی

علل بروز اختلالات یادگیری

    علل بروز اختلالات یادگیری نسبتاً مبهم هستند ، با این حال در پژوهش های مختلف تأثیر عوامل زیر در بروز این اختلالات ذکر شده اند  .

الف) عوامل فیزیولوژیک :

بسیاری از متخصصان بر این باورند که علل اساسی و عمده اختلالات یادگیری آسیب دیدگی مغزی شدید یا جزئی و صدمه وارده به دستگاه عصبی مرکزی می باشد .

ب) عوامل ژنتیکی

شواهدی در دست است که نشان می دهد اختلالات یادگیری احتمالاً در برخی خانواده ها بیش از دیگران دیده می شود . مطالعات انجام شده بر روی دوقلوها به گونه ای حاکی از نشانه های عمل ژنتیکی است . از جمله این مطالعات می توان به یافته های " واکر " ، "کول " و " ولف"  اشاره کرد که به پیوند اختلالات یادگیری با الگوهای خانوادگی پی برده اند .

ج) عوامل بیوشیمیایی

گفته شده است که اختلالات گوناگون متابولیکی در حکم عواملی هستند که موجب اختلالات یادگیری می شوند . برخی از عوامل بیوشیمیایی که در ارتباط با اختلالات یادگیری از آنها نام برده است عبارتند از : هایپوگلیسمی ، عدم توازن استیل کولین و کم کاری تیروئید

د)عوامل آموزشی

به اعتقاد برخی متخصصان تدریس ناکافی و ناصحیح می تواند در بسیاری از اختلالات یادگیری عامل به حساب بیاید . به نظر می رسد که شماری از کودکان مبتلا به اختلالات یادگیری هرگز تحت آموزش کافی و مناسب قرار نگرفته اند .

و)غلبه طرفي : نيمكره مغز انسان به دو قسمت چپ و راست تقسيم مي شود هر نيمكره كه بر ديگري غلبه كند بدن به همان سمت كشيده مي شود چنين است كه انسان راست بدن يا چپ بدن مي شود . زماني كه غلبه مخلوط گردد يعني بعضي اندامها راست و بعضي چپ گردند دچار اختلال مي گردد . با آزمايشهاي ساده ميتوان غلبه طرفي دانش آموز را مشخص نمود و اگر دچار اشكال مي باشد برطرف كرد .

 ه ) هماهنگي عضلات : اعضاي بدن بايد هماهنگ با هم كار كنند كه گاهي ممكن است در اين امر مشكل ايجاد گردد مثلا در رانندگي دست و پا و چشم بايد هماهنگ كار كنند تا بتواند رانندگي كرد . راندمان مغز با هماهنگي اعضا بالاتر مي رود با بازيهاي مختلف مانند يك قل دو قل ، بسكتبال ، گردو بازي و … مي توان به اين هماهنگي ها رسيد .

روش های بازپروری و آموزشی کودکان بااختلالات یادگیری

1- روش ادراکی – حرکتی : طرفداران این روش (کپارت ، گتمن ، برچ ) معتقدند که یادگیری حرکتی مبدأ یادگیری است و فرایندهای ذهنی پس از رشد متناسب سیستم حرکتی و سیستم ادراکی و همچنین پیوندهای ارتباطی میان یادگیری حرکتی و ادراکی به وجود می آید . کپارت  یکی از مشهورترین پیشتازان در این روش اعتقاد دارد که یادگیری های حرکتی بر هوش و تحصیلات مؤثر است .وی یادآور می شود که پیش نیاز تمامی رفتارها اساساً حرکتی است .

کپارت معتقد است که رشد ذهنی کودک با  کنترل حرکات شروع می شود و مراحلی چون کشف منظم ، ادراک مسائل ، تکمیل و ترکیب دریافتهای حسی و در پایان تشکیل مفاهیم را طی می کند . او می گوید هر مرحله از مرحله پیشین کامل تر و پیچیده تر است و کودکان عادی این مراحل را به سادگی و با ترتیب درست طی می کنند . اما در مورد دانش آموزان با نارسایی های ویژه ممکن است در مراحل رشد انقطاعی رخ دهد . برنامه ریزی آموزشی – روانی برای بازسازی روند رشد کودک با نارسایی های ویژه در یادگیری بر اساس نتایج آزمون هایی چون آزمون ادراکی – حرکتی کپارت ، آزمون ادراک بینایی فراستیگ ، آزمون توانایی زبانی – روانی ایلینوی و آزمون تشخیص شنیداری وپمن صورت می پذیرد .

 

2- روش چند حسی :

مربیان و متخصصان بسیاری برای ترمیم و تقویت یادگیری های کودکان با نارسایی های یادگیری به استفاده از حواس مختلف این کودکان و تحریک آن ها پرداخته اند . از جمله روش های معروف چند حسی می توان به روش " تعقیب حسی " دکتر فرنالد اشاره کردکه در آن توازن و تعادل برای استفاده از مسیر بینایی ، شنوایی و حس لامسه به صورت همزمان مد نظر بوده است . علت نامگذاری آن تعقیب با انگشتان به حواس بینایی و شنوایی برای یادگیری اضافه می گردد .

3- روش سازماندهی مجدد اعصاب مرکزی

این روش توسط دلاکاتو برای ترمیم و اصلاح نارسایی های کودکان با نارسایی های یادگیری پیشنهاد شده است . وی معتقد است با این روش که مبتنی بر شناخت و سپس اصلاح فعالیت های حاصل از مغز و اعصاب می باشد می توان مشکل کودکان با نارسایی های یادگیری را که اغلب از نامنظمی سیستم اعصاب مرکزی ناشی می شود ، مرتفع ساخت .

رشد سیستم عصبی در افراد طبیعی که به تدریج ادامه می یابد ، دارای نظم قابل پیش بینی است . در انسان ، این رشد از مراحل پایین که از مشخصات حیوانات پست تر است شروع می شود و تا مراحل بالاتر که صرفاً مختص انسان است ادامه می یابد . اگر به دلایلی     مرحله ای از مراحل پیچیده رشد سیستم عصبی دچار وقفه شود ، این تأخیر در مراحل بعدی رشد عصبی با فقدان فعالیت در مرحله رشد نیافته مشخص می گردد و ممکن است به صورتهایی همچون تأخیر در تکلم ، لکنت زبان ، نارساخوانی و ... بروز نماید . روش های ترمیمی دلاکاتو شامل تمرینات مختلف با تأکید برخزیدن ، چهار دست و پا رفتن ، حرکات تقاطعی دست و پا می باشد . وی معتقد است با برقراری نظم مجدد در سیستم اعصاب مرکزی و جبران مرحله رشد نیافته در آن ، علائم مرضی نارسایی های ویژه در یادگیری نیز از میان می رود  و یادگیری فرایند طبیعی خود را باز می یابد .

4- روش تغییر رفتار

باید بخاطر داشت که روش های تغییر رفتار ، بیشتر برای کسانی بکار گرفته می شود که مشکل اساسی آنان نابهنجاری های رفتاری است اما در بسیاری از موارد نارسایی های یادگیری ، تکنیک ها و روش هایی از تغییر رفتار چون " شرطی شدن فعال "، "بازی نقش ها " ، " الگوهای رفتاری " و " اقتصاد امتیازی " را نیز می توان در پیوند یا همراه روش های ویژه آموزشی و تربیتی به کار برد .

تعریف املا  

 املا کلمه ای است عربی و مصدر این کلمه در ترجمه ی فارسی به معانی پرکردن، نویسانیدن دیگری را به تلقین، ازخود چیزی گفتن، مطلبی را تقریر کردن تا کسی بنویسد، نوشتن از تلقین دیگری،نوشتن مطلبی که دیگری تقریرکند، طریقه نوشتن کلمات، درست نویسی،نوشتن ترکیب حروف موافق قاعده ی رسم الخط استفاده شده است. {دهخدا،لغت نامه،ذیل کلمه ی املا}

ریشه ی لاتین آن فرانسوی است و به معنی« مطلبی که کسی املا کند و دیگری بنویسد.»آمده است{ دهخدا،لغت نامه،ذیل کلمه ی املا}

اساسا املا یک درس نیست، بلکه نوعی آزمون درست نویسی است. معمولا بعد از املا ، اتفاق جدی برای آموزش درست نویسی نمی افتد. اگر قرار باشد میزان درست نویسی ( از نظر لغات ادبیات فارسی) سنجیده شود ، پس بسیار ضروری است که قبل از هر امتحانی ، آموزش مناسب و خوبی ارائه شود ؛ همانــــند درس های ریاضی، علوم و درس های دیگر. اما متاسفانه در خصوص امـــــلا چنین اتفاقی نمی افتد. معمول این است که معلم ، زنگ املا به دانش آموزان چیزهایی می گوید که آن ها باید بنویسند. حال قبل از آن ، آیا هیچ آموزشی داده است یا خیر، خود جای سوال و بررسی است.

اگر املا درس نیست ،پس چیست؟ با یک نگاه ساده به مو ضوع و مفهوم نوشتن می توان در یافت که املا خود جز کوچکی از انشاست. بنابراین لزوم توجه به این درس کاملاً روشن است و در نوشتن املا دانش آموزان باید موارد زیر را رعایت کنند:

         1- خوب گوش دادن – تشخیص دقیق کلمات و درک آنها

     2- خوب تشخیص دادن – یادآوری و مجسم ساختن تصویر و بازشناسی آن کلمه در ذهن

 3- درست نویسی – نوشتن صحیح حروف سازنده کلمه و توالی مناسب آنها

تعریف خطاهای املایی:

     با بررسی ورقه های املای 6111 دانش آموز دوره ی ابتدایی منطقه ی 5 تهران در سال تحصیلی 76-77، سهم غلط های املایی دانش آموزان در 10 گروه نارسانویسی،حافظه ی دیداری، حساسیت شنوایی،آموزشی،دقت،حافظه ی شنوایی، حافظه ی توالی دیداری، تمیز دیداری دقت، وارونه نویسی و قرینه نویسی تعیین شده است.

1- نارسانویسی Dysgraphia : مفهومی که در این جا از نارسانویسی مدّنظر قرار می گیرد، شامل قسمت های زیر است: کج نویسی، راست نویسی، پر فشار نوشتن، کم رنگ نوشتن، زاویه دار نویسی، نامرتب نویسی، فاصله گذاری بیش از حد.


2- حافظه ی دیداری : یعنی کودک به خوبی قادر نیست تصویر حرف مورد نظر را به خاطر بیاورد؛ مثلاً واژه ی سطل را به شکل ستل می نویسد.


3. حساسیت شنوایی : یعنی کودک در شنیدن صداها حساس نیست؛ مثلاً واژه ی مسواک را مسباک می نویسد.


4. آموزشی : یعنی دانش آموز از آموزش کافی و صحیح برخوردار نبوده است؛ مثلاً واژه تجربه ها را به صورت تجربها، بندگان را به شکل بنده گان، شده ام را به شکل شوده ام می نویسد.


5. دقت : کودک به علت کم دقتی، نقطه و سرکش را اضافه یا کم می گذارد؛مثلاً واژه نهفته را به شکل نهنفته یا شغال را به شکل شعال می نویسد.


6. حافظه ی شنوایی : هنگامی که کودک واژه ای را در دیکته نمی نویسد و به قول معروف جا می اندازد.


7. حافظه ی توالی دیداری : هنگامی که در یک کلمه جای بعضی حروف جا به جا می گردد؛ مثلاً مادر به شکل مارد نوشته می شود.


8. تمیز دیداری دقت : هنگامی که در کلمه جای نقطه ها جا به جا می شود؛ مثلاً واژه ی خانه را به شکل جانه می نویسد.


9. وارونه نویسی : مثلاً بابا به شکل [وارونه] ، آدم به شکل [وارونه] نوشته می شود.


10. قرینه نویسی : مثلاً دید به شکل [آئینه ای]، آدم به شکل م د آ نوشته می شود.

 

جدول بررسي اشكالات املايي

نوع اشتباه

درست

غلط

رديف

حافظه ديداري

انتظار

انتزار

1

حافظه ديداري

سبح

صبح

2

حافظه ديداري

صبور

سبور

3

حساسيت شنوايي

زنبور

زمبور

4

حساسيت شنوايي

صبح

صب

5

حساسيت شنوايي

رفتند

رفتن

6

حساسيت شنوايي

بشقاب

بشكاب

7

حساسيت شنوايي

دنبال

دمبال

8

دقت

شغال

شعال

9

دقت

داستان

داسبتان

10

دقت

بيزار

بنزار

11

دقت

سپرده

سرده

12

آموزشي

شده ام

شوده ام

13

آموزشي

مي گفت

مي گوفت

14

آموزشي

اصحاب

اصحابه

15

حافظه توالي ديداري

مادر

مارد

16

حافظه توالي ديداري

درخت

ردخت

17

تميز ديداري- دقت

زود

دوز

18

تميز ديداري – دقت

خانه

جانه

19

حافظه شنوايي

مثلاً آمد

كلمه جا افتاده

20

 

 

 

شیوه های معمول معلمان و والدین برای اصلاح دیکته


1. به کودک پند و اندرز می دهند و از آنان کوشش بیش تری را طلب می کنند.

2. کودک را تحقیر، سرزنش و مؤاخذه می کنند

3. به سرزنش و انتقاد از معلم می پردازند.

4.هر کدام از والدین، عضو دیگری از خانواده را مقصر می شمارد.

5. میزان تکالیف خانه و مدرسه را که به نوعی به درس املاء مربوط می شود، افزایش می دهند.

6. از کودک می خواهند شکل صحیح کلماتی را که در نوشتن آن مرتکب اشتباه شده است، بارها

بنویسد.

7. از دانش آموز می خواهند یک جمله بنویسد و در آن شکل صحیح کلمه ای را که در املاء غلط

نوشته است، به کار برد.

8. از او می خواهند واژه ی درست مورد نظر یا حرفی از آن واژه را که قبلاً غلط نوشته شده است، با رنگ قرمز یا هر رنگ مشخص دیگری، چند بار بنویسد تا در ذهنش باقی بماند.

     کار شناسان علوم تربیتی معتقدند انواع اشتباهاتی که کودک مرتکب می شود از یک نوع نیستند تا بتوان با اتخاذ یک روش، همه ی آن اشتباهات را از بین برد و به پیشرفت او اطمینان یافت. برای دست یابی به یک راه حل ساده و امیدوار کننده، بهتر است اشتباهات دیکته ها ی دانش آموز را از روی دفتر دیکته او یادداشت کرد و علت یا علل آن اشتباهات را یافت.

علل نارسانویسی

عدم مهارتهاي پايه اي مانند چرخاندن ، فشار دادن ، گرفتن و امثال آن

عدم رشد مهارتها و هماهنگي هاي حركتي و حركتهاي ظريف ، كه براي نوشتن لازم هستند.

عدم حركت مناسب انگشتان

عدم هماهنگي چشم و دست

فاصله ي نامناسب سر كودك با كاغذ به هنگام نوشتن

استفاده از ميز و صندلي نامناسب

بي قراري و پرتحركي

عدم هماهنگي كلي بدن

خطا در ادراك ديداري واژه ها

عدم يادگيري مفاهيم پايه اي مانند : بالا ، پايين ، زير ، رو

فقر نارسايي آموزشي

 عدم توجه ودقت

اختلال درادراک بینایی حروف وکلمات

 ضعف حافظه بینایی و شنوایی

 دشواری درانتقال اطلاعات ازیک کانال حسی به کانال دیگر درپیوندهای حسی

ملاکهای نارسانویسی

1-كج نويسي بيش از حد به دلیل:

 الف: بسيار نزديك بودن بازو به بدن

 ب: بسيار سفت گرفتن شصت

ج: دور بودن خيلي زياد نوك قلم از انگشتان

د: صحيح نبودن جهت كاغذ

ه: درست نبودن جهت حركت قلم

2-راست نويسي بيش ازحد به دلیل:

الف: بسيار دور بودن بازو از بدن

ب: بسيار نزديك بودن انگشتان به سر قلم

ج: هدايت قلم به تنهايي توسط انگشت سبابه

د: ناصحيح بودن جهت كاغذ

3-پرفشار نوشتن به دلیل:

الف : فشار روان بيش از حد انگشت سبابه

ب: استفاده از قلم نامناسب

ج: نازك بودن بيش از حد قلم

4-كم رنگ نويسي بيش از حد به دلیل:

الف: بيش از حد اوريب يا راست نگه داشتن قلم

ب: چرخش نوك قلم به يك سمت

ج: قطر بيش از حد قلم

5- زاويه دار نويسي بيش از حد به دلیل:

 الف: سفت بودن بيش از حد شست

ب : بيش از حد شل نگه داشتن قلم

ج : حركت بيش از حد كند قلم

6-نامرتب نويسي بيش از حد به دلیل:

الف: نبودن آزادي حركت

ب : حركت بيش از حد كند دست

ج: محكم گرفتن قلم

د: نادرست يا ناراحت بودن وضعيت

7- فاصله گذاري بيش از حد به دلیل:

 الف: پيشرفت بيش از حد سريع قلم به سمت چپ

ب : حركت بيش از حد و سريع جانبي

ترميم و درمان  نارسا نويسي

1- استفاده از روان نويس براي كشيدن خطوط به دلخواه

2- استفاده از وایت برد براي ترسيم نقاشي

3- نوشتن روي تخته سياه با گچ مرغوب

4- اصلاح وضعيت نشستن كودك در هنگام انجام تكاليف

5- قرار دادن كاغذ يا دفتر كودك بطور تقريباً راست

6- اصلاح نحوه ي مداد دست گرفتن كودك

7- استفاده از مدادهاي باريك و با قطر كم براي كودكاني كه انگشتان و عضلات كوچك و بزرگ دست آنان ضعيف است.

8- رسم يك خط توسط كودك بين خطوط موازي

9- كامل كردن شكلهاي نقطه چين

10-رسم اشكال توسط انگشت آغشته به رنگ

11- پر كردن و كامل كردن اشكال هندسي نقطه چين

12-نوشتن كلمات و حروف ناقص و كامل كردن آنها توسط حروف

13- نوشتن كودك بين دو خط موازي

14- تقويت عضلات كوچك و بزرگ دست از طریق:

الف. استفاده از خمير بازي و ساختن اشكال مختلف

ب. مچاله كردن روزنامه يا كاغذ باطله توسط دست

ت. باز و بسته كردن ، زيپ ، دكمه ي لباس و بند كفش

ث. حركت انگشتان دست وقتي شما اشاره مي كنيد توسط كودك

ج. رسم خطوط بوسيله چوب روي ماسه يا شن

چ. باز و بسته كردن قفل – پيچ و مهره

ح. بازي با گل رس و درست كردن وسايل مختلف

15- تقويت هماهنگي چشم و دست

    براي تقويت هماهنگي چشم و دست بايد ابتدا از غلبه طرفي سمت چپ یا راست كودك مطمئن شد.براي ايجاد غلبه ي طرفي و تشخيص سمت راست يا چپ كودك اين تمرينات انجام مي شود:

الف- شوت كردن توپ از فاصله دو يا سه متري توسط كودك و يادداشت پاي غالب

ب – نگاه كردن كودك از سوراخ يك كاغذ يا يك لوله و يادداشت چشم مورد استفاده

پ- استفاده از ساعت و شنيدن صداي ساعت توسط كودك و يادداشت گوش برتر

ت- استفاده از نخ و سوزن و يادداشت دست غالب كه كودك از آن استفاده كرده است.

اگر كودك برتري اندامهاي راست يا چپ داشت تمرين هاي مربوط به هماهنگي چشم و دست را شروع مي كنيم.

اما اگر كودك از سه اندام راست و يك اندام چپ استفاده مي كند با انجام تمرينات گفته شده سعي مي كنيم كه كودك از آن اندام چپ كمتر استفاده كند.

ااما اگر از دو اندام چپ و دو اندام راست استفاده كرد، برتري را به طرفي مي دهيم كه دست وي در آن طرف قرار دارد.

* لازم به يادآوري است كه عدم برتري جانبي ، هميشه و به طور حتم مشكل ساز نيست. اما وجود برتري جانبي مي تواند كارايي فرد را افزايش دهد.

16- فعاليتهاي مربوط به تقويت هماهنگي چشم و دست

الف- انداختن توپ در حلقه ي ميني بسكت

ب – ماهيگيري با استفاه از نوعي اسباب بازي

پ- كوبيدن ميخ

ت- تيراندازي با تفنگهاي پلاستيكي

ث- انداختن توپ چسبناك به سوي هدف

ج- انداختن حلقه ي پلاستيكي دور ميله ي ثابت

چ- بازي با توپ و راكت

تمام اين تمرينات بايد در فضايي پرشور و شوق باشد و بعد از هر موفقيت يك تقويت كننده نيز ارائه شود.

ترمیم درمان وارونه نويسي و قرينه نويسي

   براي درمان و ترميم وارونه نويسي و قرينه نويسي فعاليتهاي مربوط به درمان نارسانويسي مفيد است. علاوه بر آن اقدامات زيررا مي توان انجام داد.

1- تن آگاهي

2- نام بردن اندامها توسط كودك

3- استفاده از آدمك مقوايي كه اندامش جدا مي شود

 ترمیم و درمان مشکلات حافظه ي ديداري :

   براي تقويت حافظه ي ديداري کودک بايد خوب ديدن را نيز تمرين كرند. براي خوب ديدن كودك بايد قادر باشد چشمهايش را به جهت هاي مختلف به راحتي حركت دهد. براي اينكه كودك خوب ديدن را ياد بگيرد بايد:

الف- يك مداد را در وضعيت عمودي و دور از بدن بگيرد و وقتي مداد را حركت مي دهد با چشمهايش آن را تعقيب كند .

ب- با نوك مداد دايره اي از چپ به راست برعكس در هوا رسم نمايد.

ج-یک توپ آویزان در کلاس را که به چپ وراست می رود تعقیب کند

اين تمرينات چون خسته كننده هستند روزي يك يا دو بار و هر بار در پنج دقيقه اي انجام شود.

تمرینات:

1- نشان دادن اشیاء ،تصاویر،حروف و کلمات به کودک سپس پنهان کردن و باز گویی

2-استفاده از انواع اسباب بازيهاي آموزشي مربوط به حافظه مثل دومينو

4-نوشتن  روي هوا

5-تهيه كارتهاي کلمات هم خانواده

6-بازی جابجا شدن همکلاسی ها

ترمیم و درمان مشکلات تميزديداري

الف)توانايي در تميز ديداري:اين توانايي به تشخيص تفاوت يك چيز از چيز ديگر مربوط مي شود. مثلاً تشخيص ر» از «ز یا  ع» از «غ

تمرینات:

1-رسم تصاوير مشابه و جدا كردن تصوير مورد نظر ، توسط كودك

2- تشخیص کلمه سمت راست درمیان کلمات سمت چپ توسط كودك

ب( ادراك نقشه از زمينه : در اين مهارت كودك بايد يک چيز را از زمينه ي محيطي آن تشخيص دهد. با داشتن اين مهارت كودك مي تواند حروف كوچك ب» و «ت را در ميان واژه ها به خوبي درك نمايد و بين هر كدام از آن حروف و كل كلمه تميز قايل شود.

تمرينات :

1-تشخيص تصوير موردنظر ما در ميان نقاشيها و طرحهاي يك نقاشي توسط كودك

2-نوشتن حروف در هم و تشخيص حرف موردنظر توسط كودك

پ( اكمال ديداري:توانايي باز شناسي يك چيز بدون اينكه كل آن نشان داده شود.

تمرينات :

1-تهيه ي كارتهايي كه واژه هايي ، سايه دار و نسبتاً ناقص در آن نوشته شود

2-كامل كردن اشكال هندسي ناقص

3-تكميل طرحهايي ناقص از حيوانات مختلف

4-كامل كردن حروف ناقص

ث( هماهنگي ديداري – حركتي :

تمرینات:

1-تكميل تصاوير هندسي و ساير اشكال با نقطه چين

2-كپي كردن اشكال هندسي و نقاشي حيوانات – ساختمان و اشياء

ترمیم و درمان مشکلات حافظه ي توالي ديداري:

 دانش آموزاني كه از اين مهارت به اندازه كافي برخوردار نيستند در تجسم و ترتيب و توالي حروف دچار مشكل مي شوند. مثال : مادر را مارد مي نويسد.

تمرینات:

1- تقلید حرکات  

2- نشان دادن اشیاء تصاویر، کلمات و حروف سپس پنهان کردن و بازگویی به ترتیب توسط کودک

3-انجام فرمان های دیداری به ترتیب

ترمیم و درمان مشکلات حساسیت شنیداری

     يعني كودك در شنيدن صداهاحساس نيست برای تقویت حساسیت شنیداری فعاليتهای ذیل توصيه می شود.

1- از دانش آموز خواسته مي شود چند وسيله صدا ساز درست كند و صداهاي آنها را با هم مقايسه كند.

2- استفاده از صداهای ضبط شده حيوانات،کارهای روزانه و صداهای محیطی

3- شناختن صداي هم كلاسي ها با چشم بسته

4- سفارش به خانواده ي كودك براي آرام صحبت كردن در خانه

5-گفتن دیکته با صدای معمولی

6- كم كردن صداي راديو طوري كه به زحمت شنيده شود. كودك بايد گوش كند و مطالب درك شده را براي ما باز گوید.

7- شنیدن انواع صدا با تن های مختلف (صدای ضبط را بالا و پایین بکنیم)

8-پرهیز از شنیدن صداهای بلند

9- استفاده از قوطی های حبوبات

10-استفاده از سنتور

ترمیم و درمان مشکلات حافظه ي شنيداري

1- گفتن سه كلمه به كودك و از او مي خواهيم كه كلمات را بازگو كند. به تعداد كلمات هر بار اضافه مي كنيم.

2- گفتن يك جمله و تكرار آن توسط كودك تعداد جمله ها را زياد مي كنيم.

3- به كودك چند دستور مي دهيم و از او مي خواهيم كه دستورات را به ترتيب اجرا نمايد. اين تمرين علاوه بر حافظه ي شنيداري ، توانايي حركتي ، شنيداري و توالي شنيداري را تقويت مي كند.

4-استفاده از قوطی های حبوبات

5- استفاده از صداهای ضبط شده حیوانات، اشیاء و کارهای روزانه

ترمیم و درمان مشکلات دقت

1-اختلافات درد و تصاوير مشابه را تشخيص دهد

2-نوشتن كلماتي كه در نقطه یا  دندانه نقص دارند. كودك بايد آن نقصها را پيدا كند

3-ديكته ي چندنفر را تصحيح كند

4-تمرين براي ترميم نقص جا انداختن برخي از حروف يا نقطه يا كم و زيادي دندانه هاي حروف يا جا به جا گذاشتن نقطه ها

5- روی کارت هایی واژه هایی را به طور ناقص می نویسیم تا دانش آموز آن را کامل کند .

6- دادن متن های بی نقطه، بی سرکش و بی تشدید و کامل کردن توسط کودک

ترمیم ودرمان مشکلات آموزشی

    برخی از واژه ها هستند که دانش آموز به علت آموزش ناکافی و صحیح آن ها را غلط می نویسند . ( تجربها – تجربه ها ) ، ( بنده گان – بندگان ) ، ( دیدنه پدر – دیدن ِ پدر )

مشکلات مربوط به « ِ- » یا « ه »  

 بسیاری از دانش آموزان درنوشتن صدای «- ِ » در انتهای کلمه دچارمشکل می شوند یعنی واژه های( دیدنِ – نامِ ) را ( دیدنه – نامه ) می نویسند و برعکس واژه های ( نامه – رفته ) را به صورت ( نامِ – رفتِ ) می نویسند .

برای بچه ها توضیح می دهیم که بعضی وقت ها واژه ای را می گوییم که نشان دهنده ی اسامی برخی چیزهاست ( مثل : نامه – خانه ) که شما منتظر نیستید معلم آن واژه را ادامه دهد. اما بعضی از واژه ها هستند که بعد از گفته شدن شما منتظر هستید که معلم آن کلمه را ادامه دهد زیرا آن کلمه به تنهایی ، مقصود معلم را نمی رساند .( مثل : مدادِ – کیفِ )

  اُ استثنا 

 یکی دیگر از مشکلات آموزشی که موجب نوشتن غلط می شود نوشتن صدای «اُ » است . واژه هایی مثل خوراک و خوش را ممکن است دانش آموز به صورت خُراک و خُش بنویسد .چون تعداد این واژه ها کم است می توان با نوشتن روی مقوا آن ها را در دید دانش آموزان قرار داد .یعنی از حافظه ی بصری آنان استفاده کرد .

همچنین در مورد نوشتن واژه های ( خواهر – خواب ) و امثال آن با گفتن داستانی در مورد حروف ، آنان را توجیه کرد ، مثلا داستان حرف « و » که لال است و صدایش در نمی آید ، اما بسیار دوست علاقه مند است که لااقل در برخی واژه ها حضور داشته باشد .

 ترمیم ودرمان مشکلات جا انداختن در دیکته

1-تمرينات مخصوص براي تقويت عضلات كوچك و بزرگ دست

2 – تقويت حافظه ي شنيداري كودك

.

تئوري ديد حركتي گتمن

منظور گتمن از دید حرکتی، فراگردی است که آدمی بر اساس آن مکان یا فضا را به عنوان یک کل ادراک می کند.هر یک از حواس آدمی به دسته ای از محرکها پاسخ می دهد اما دید یک توانایی است که با استفاده از آن،انسان- جهان و رابطه آن دو با هم تفسیر می شود.(تبریزی .1381)

مراحل یادگیری گتمن عبارتند از:

1-نظام پاسخ فطري : همان بازتابهاي ناآموخته ي كودك در بدو تولد ، از جا پريدن در برابر صدا يا نور شديد – چنگ زدن

2-نظام حركتي عام : خزيدن – راه رفتن – پريدن – لي لي كردن . كودكاني كه در نظام پاسخ فطري مشكل داشته باشند و در انجام فعاليتهاي نظام حركتي عام مشكل خواهند داشت

3-نظام حركتي خاص : روابط چشم و دست ، همكاري دو دست هنگام كار مشترك روابط بين دست و پا

4-نظام حركتي چشمي : مانند مهارتهاي چشمي – تثبيت – توانايي تعيين هدف حركتي حركت چشم از يك هدف به هدف ديگر ، تعقيب چشمي و چرخش آزاد چشمه به تمام اطراف نظام گفتارهاي حركتي : اعمالي مثل گفتار تقليدي و گفتار كامل و اين نظام قرار دارند

5-نظام تجسمي : توانايي يادآوري ادراكهاي پيشين ، مثل شنيده ها – گفته ها– لمس شده ها

6-ادراك : تمام تجربياتي كه در مراحل قبل نقل شد بايد به عنوان يك واقعه منفر ادراكي ، منتهي به ادراك خرد شوند

7-شناخت : اين مرحله به تجريدهاي ذهن و تفكرات ذهني مربوط مي شوند. لازمه رسيدن به اين مرحله ، عبور از مراحل پيشين است.

ادراک دیداری:

 ديد واگرا و همگرا :در نوع ديدن همگرا ، فرد به يك كلمه يا يك شي آنقدر متمركز مي شود كه اشيا اطراف آن را مبهم و غيرواضح مي بيند.در ديد واگرا ، فقط يه يك كلمه يا يك نقطه نگاه مي كند ولي كلمات مجاور را نيز مي بيند. اگر دانش آموز هم از توان ديد همگرا و هم از توان ديد واگرا به اندازه كافي برخوردار باشد، مشكلات يادگيري او كاهش خواهد يافت.

تقویت مهارت ديد واگرا:

كلمه اي را كه در وسط يك سطر نوشته شده است به كودك نشان مي دهيم و به او مي گوييم به كلمه نگاه كند و بدون اينكه جهت ديدش را عوض كند اشياء پيرامون را نيز ببيند.

رسم يك دايره كوچك روي تخته سياه و با يك نقطه مركز دايره را مشخص مي كنيم و از كودك مي خواهيم با نگاه كردن به آن نقطه اشياء پيرامون تخته سياه را نام ببرد.

 تقويت مهارت ديد همگرا

نگاه كردن به كلمه اي در يك سطر و دقت به آن تا حدي كه ساير كلمات سطر را مبهم ببيند.

نگاه كردن به مركز يك دايره و تمركز روي آن كه نتواند دايره را ببينيد.


ادراک بینایی شامل پنج زمینه است که عبارتند از:


الف) توانایی هماهنگی حرکتی وچشمی

 ب)تشخیص شکل وزمینه

 ج)درک ثبات شکل

د)ادراک فضایی

 ه)ادراک جزءوکل(تکمیل دیداری)

*در بخش ترمیم مشکلات تمیز دیداری اشاراتی شد.


الف- جهت تقویت هماهنگی چشم ودست ازتمرینایی استفاده می شود که توانایی ترکیب وهماهنگ سازی حرکات بدنی ومهارت بینایی سنجیده وتقویت میشوددرآزمون بینای فراستیک تمرینهایی آمده که فاصله بین دو شئ به وسیله دو خط موازی مشخص شده ودانش آموز باید دوشئ انتهایی این دو خط موازی رابه هم متصل کند.به تدریج این دوخط موازی به هم نزدیکتر شده ودرنهایت دانش آموزخودش بین دوشئ خطی رسم می کند.


ب-درمورد ادراک شکل اززمینه نیز توانایی کودک درتشخیص تصاویراززمینه ارزیابی وتقویت می شود.همچنین توانایی کشف اشکال پنهان نیز سنجیده می شود.


ج- ثبات شکل بدان معنی است که شئ درهر حالتی همان شئ است.درآزمون فراستیک نیز تصاویری آمده است که دانش آموز را به این حقیقت برساند.کسب این مهارت دانش آموزراقادر می سازدکه بفهمدهر شکل صرف نظر ازاندازه،وضعیت،جنس،کوچکی یا بزرگی آن همان شکل است.درمورد کلمات نیز دانش آموزاین حقیقت را درمی یابد که کلمه چه بزرگ وچه کوچک ،چه چاپی وغیر چاپی و....همان کلمه است.


د-ادراک فضایی:بطورخلاصه دانش آموزبااستفاده ازتمرینهای مختلف توانایی تعریف وضعیت خود رانسبت به اشیاء پیدا می کند.کودک در می یابد که شکلی رابه صورت وارونه یادرجهت مخالف نیزبه خوبی تمیزدهد.کودک در تشخیص نمادهای کلامی مخالف مانندb وd همچنین،محل نقاط حروف (درزبان فارسی) مانند"ب"و"ت"مهارت به دست می آورد.


ه- درمورد ادراک جزءازکل نیز کودک قادر به بازشناسی اشیاءونقص دراشکال وکلمات می شود.
تمرینهای زیادی جهت ترمیم واصلاح کودک باضعف ادراک دیداری ذکر شده است،که نمی توان آن رابه زمینه خاصی مربوط دانست.لازم به ذکراست که زمینه های ذکر شده باهم همپوشی دارندبه همین دلیل تمرینها جداسازی نشده است.


1-درکارتی که اشکال هندسی گوناگونی داردازکودک می خواهیم که دور شکل هندسی خاصی راخط بکشد(آزمون شماره دوفراستیک)


2-ازکارتهایی استفاده می کنیم که حروف الفبارادرجهات مختلف نوشته وازدانش آموزمی خواهیم حروف رابرای ما پیدا کند.


3-ازدانش آموزمی خواهیم شکل خاصی رادرزمینه ای مانند نقاشی درهم پیداکند.
4-ازکودک می خواهیم که دور حروف خاصی را دریک صفحه کتاب یابرگه روزنامه خط بکشد.


5-کودک درکارتهایی که واژه هارابصورت سایه دار وناقص نوشته واژه هارابازشناسی کند.


6-کودک شکل های مختلف هندسی راکه بخشی ازآن رسم نشده راکامل کند.


7-کودک طرح حیوانات را که یکی ازاندامهای آن حذف شده تکمیل کند.


8-کودک حروف ناقصی راکه درکارتها نوشته شده کامل کند.


9-کودک اشکال هندسی راکه بصورت نقطه چین نوشته شده کامل کند.


10-کارتهایی را که حروف الفبا درجهات مختلف نوشته به دانش آموزنشان داده وازوی می خواهیم بدون چرخاندن کارت،یکی ازحروفی که ماتعیین می کنیم راشناسایی یادور آن خط بکشد.


11-نقاشی یا طرحهایی راکه درآنها تصاویرپنهان وجود داردبه دانش آموزداده وازوی می خواهیم تصویر مورد نظر راپیدا کند.


12-کارتهایی مقوایی که حروف رابه صورت درهم نوشته دراختیار کودک قرارداده ازوی می خواهیم دورحروف خاصی راخط بکشد.


13-تمرین تن آگاهی : ازکودک می خواهیم اندامی راکه نام می بریم نشان دهد.
14- آدمکی که اعضای آن جداازهم هستندوبه وسیله دکمه به هم متصل شده اند رابه کودک نشان داده،پس ازحرکت دادن دست،گردن وسایر اندامهایش آدمک ازدانش آموزمی خواهیم حرکات راتقلید کند.


15-مربی روبروی دانش آموزایستاده حرکاتی راانجام می دهدودانش آموزتقلید می کند.
16-ازدانش آموزمی خواهیم که نقاطی راکه به اشکال گوناگون به هم متصل شده انددرپایین صفحه رسم نماید.(آزمون فراستیک)


17-ازتمرینهایی استفاده می کنیم که دانش آموزبامفهوم چپ وراست، بالاوپایین،زیرورو و...آشناشود.


18-ازآزمونهای فراستیک که دانش آموزشکلی متفاوت رادراشکال شبیه به هم پیدا می کنداستفاده می کنیم.


19-شکلهاوتصاویری ازاشیاءگرد،چهارگوش،سه گوش و...ازروزنامه درآورده به کودک نشان می دهیم سپس ازوی می خواهیم اشیاءووسایل هم شکل باآن طرحها رابیابدونشان دهد.


20-استفاده ازپازل


21-ازکودک می خواهیم اشکال هندسی مختلف بارنگهای مختلف که دراختیارکودک قرارداده رابرحسب رنگ یاشکل طبقه بندی کند.


22-می توانیم جهت درک بهتر دانش آموزهنگام نوشتن کلمات شکل آن رابه وی نشان دهیم.


روش درمانی و بازپروری دلاکاتو: (جزوه اختلالات خواندن دکتر تبریزی)


- مرحله یک:

1-خزیدن یک طرفه:(5 دقیقه –حدود80 بار)

ازکودک بخواهید سینه خیز رفتن را تمرین کند.به این صورت که روی یک سطح صاف روی شکم بخوابد ودست وپایش را به جلو وعقب بکشد تا بتواند روی زمین سائیده شده وجلو برود.

2-الگوی مناسب خوابیدن:

هرشب چند بار خوابیدن او رابه شکل صحیح فرم دهید.اول عادتش دهید به روی شکم بخوابد بعد وضعیت بدن ودست وپای او رادرالگوی صحیح قرار دهید واین تمرین را هر شب یک بارانجام دهید.

3-تمرین شنوایی(8 دقیقه)

ازدانش آموزبخواهید باانگشت یا پنبه سوراخ گوش راستش را ببنددتافقط با گوش چپ بشنود سپس به گونه ای بااوحرف بزنید تامجبورباشدپاسخ دهد.حالااین عمل راباگوش چپش انجام می دهیم.این تمرین را به مدت 1 دقیقه و4باردرروز انجام می دهیم کل زمان برای این تمرین 8 دقیقه است.

4-تمرین بینایی:(8 دقیقه)

ازکودک می خواهیم با دست چپ چشم چپش را ببنددویک چراغ قوه یا یک وسیله جالب دیگردست راستش بگیردودرحالی که زاویه آرنج باز است ازاوبخواهیم که دستش رادرجهات مختلف بالا،پایین،دایره وار، طرفین وبازوایای مختلف حرکت دهدوهمزمان با حرکت دستش باچشم راستش نور را تعقیب کند.اوباید باچشم برترنور چراغ قوه را تعقیب کند وباتکرار این تمرین دست وچشمش راهماهنگ نماید.

- مرحله دوم:

1-چهار دست وپارفتن با الگوی تقاطعی:(30 دقیقه)

برای انجام این تمرین برای کودک زانو بند وکفش نرم تهیه کنیدوچهار دست وپا رفتن صحیح رابه اونشان دهید سپس ازاوبخواهیدمانند شما عمل کند


2-تمرین شنوایی:

کودک روی صندلی وسط اتاق بنشیندودرحالی که شما آرام آرام در اطراف اتاق قدم می زنیدبا او صحبت ومکالمه کنید،طوری که گاهی شما را ببیندوگاهی نتواند ببینداین تمرین را 4 دقیقه درروزانجام دهید

.3- تمرین بینایی:

چراغ قوه رابه دستی که می نویسد بدهیدتادرحالی که دستش کشیده وآرنج صاف است آن رابه هر سوحرکت داده وبه آن نگاه کند.

-مرحله سوم:

1-راه رفتن با الگوی تقاطعی:(20 دقیقه)

الف-نخست خودتان به طرز صحیح راه بروید

ب-ازکودک بخواهید راه برودوبه او یاد دهید که باپای چپ یک گام برداشته وبادست راست به آن اشاره کند.

ج- سپس باپای راست گام برداشته وبا دست چپ به آن اشاره کند.

د-ازاوبخواهید که پنجه هایش را به سمت خارج هدایت کند.

س- پاها با هم برخورد نکنند و25 سانتی متر فاصله داشته باشند.

ش- سرعت را به تدریج کم کرده وبه سرعت طبیعی برگردید.

ص- تمرین راباپای برهنه یاجوراب انجام دهید.

تمرین را20 دقیقه دردوره های 10 دقیقه ای برای حداقل 3 هفته ادامه دهید.

2- تمرین شنوایی:

الف-تمرین باچشم بسته:چشم کودک را بسته روی صندلی دروسط اتاق بنشانید سپس درحالی که قدم می زنیددراطرافش،بااوصحبت کنیدتااوبه شمااشاره کندومحلی راکه هستید حدس بزند.

ب-تمرین با چشم باز:حالا درهمان موقعیت باچشمان بازپشت سرش بایستیم وازاوبخواهیم کلماتی راکه می گوییم تکرارکند.

3- تربیت بینایی:

الف-دنبال کردن مسیر نور چراغ قوه با چشم

 ب-دست خودراتانزدیک چشم کودک ببریم وکودک مسیر دست را با چشم خوددنبال کند.

ج-اشیاءاطراف رانام ببریم وکودک آنها رابا چشم ودیدن پیداکند.


4-هماهنگی عمومی:

باکودک درخارج خانه بازیهایی که او راوادار به پریدن ودویدن می کند انجام دهیم .مانند:دویدن،راه رفتن،پریدن،دوچرخه سواری،وبازیهای آزمون فراستیک

5-جهت یابی راست وچپ:

وقتی که کودک با الگوی تقاطعی راه می رود یا می دودبگویید به راست،راست ویا به چپ،چپ طوری رفتار کنید که قصد فریب وگول زدن او راداریداوباید سعی کند هوشیاری خودراحفظ کند.روزانه 10 دقیقه این تمرین را انجام دهید.

- مرحله چهارم:

 • نکته:درزمان انجام تمرینهای این مرحله،گوش کردن به موسیقی،آوازخوانی وزمزمه کردن آهنگ رابرای کودک ممنوع کنید.کلیه فعالیتهایش ازجمله ورزش،ازیک طرف بدنش استفاده کند.
1-فعالیتهای برتری طرفی:

الف)خوردن:ازاوبخواهید که لوازم سفره رامانندقاشق،چنگال،لیوان و...رابادست برترش بگیرد.
ب)آشامیدن:لیوان رابادست برترش بگیرد.

ج) مسواک زدن:مسواک رادردست برترش بگیرد.

د)برداشتن اشیاء

ح)حس لامسه)چشمانش راببندد ویک شئ کوچک مانند کاغذ،سنجاق و...دردست برترش بگذاریدوازاوبپرسید نام شئ چیست.فقط ازطریق لمس کردن بگو.


2-نوشتن:

نوشتن باگچ وخط درشت روی تخته سیاه شروع وبه نوشتن بامدادروی کاغذ ادامه می یابدمدت10 دقیقه روزی4 بار.

3-پرتاب کردن:

وپ پلاستیکی رابا دست راستش گرفته وازبالای شانه به سمت شماپرتاب کند.

4-برتری پا:

الف)برداشتن مهره با انگشت پایی که تصمیم به برترکردنش دارید.
ب)باقراردادن مدادبین انگشت شصت پاوانگشت بعدی ازکودک بخواهیم مطلبی روی کاغذ بنویسد.

5-برتری گوش:

گوش غیر برتر راببندیدونزدیک گوش برتر بنشینیدوبااوصحبت کنیدیاداستان بگوئید.به تدریج صحبتهاآرامترشودتا به شکل نجوا درآید.این تمرین روزی دو بار،هربار5 دقیقه انجام شود.
6-برتری چشم:

الف)برای برترکردن چشم، ازچشمک زدن،نگاه کردن ازروزنه استفاده میکنیم.این تمرین را4 بارهرباریک دقیقه.

ب)پاییدن:کاغذی رابه صورت لوله درست کرده چشم غیر برترراببندیدوباچشم برترازلوله به بیرون نگاه کند.

ج)نشانه گیری:یکx روی یک کاغذ سفید کشیده درانتهای اتاق نصب می کنیم چشم غیربرتر راببندیم تاکودک باچشم برترنشانه رادیده باانگشت سبابه یاتفنگ اسباب بازی به سوی هدف شلیک کند.

د)نگاه کردن ازروزنه:یک سوراخ دروسط کاغذ ایجادکرده کاغذ راازصورت دورنگه داشته ازسوراخ وسط کاغذ به بیرون واشیاءاطراف نگاه می کند.


تمرینات حرکتی

اکثر صاحب نظران از جمله دکترتیریزی اعتقاد دارند که اختلال یعنی اختلال درحرکت و درمان آن هم همان در گیر کردن کودک در حرکت استبه همین دلیل مجموعه تمرینات ذیل معرفی می گردد.


*تمرینات گام:

الف)گام به جلو ب)گام به عقب ج)گام به پهلو د)حرکات گوناگون ر)تقلیدراه رفتن حیوانات

ز)تقلیدحرکت درفضا ف)راه رفتن متقاطع ق)عبورازروی نشانه هاک)بازی قوطی گ)گذشتن ازکنار خطوط ل)عبورازنردبان


*تمرینات زمینی:

الف)حرکت دادن دستها وپاها ب)سینه خیزرفتن ج)خزیدن بامانع


*تمرینات پرتاب کردن وگرفتن:

1-پرتاب به سوی هدف 2-گرفتن 3-بازی باتوپ 4-بازی باتیوپ تایر


*تمرینات هماهنگی چشم ودست:

1-ترسیم

2-کنترل آب

 3-بریدن باقیچی

 4-نمونه سازی

5-بندبستن

 6-بازی وردنه یانورد

 7-بازیهای ابتدایی

 8-تمرینات مداد وکاغذ

 9-آدمک خیمه شب بازی

10-گیره های لباس

11-کپی طرحها

 12-تاکردن کاغذ


*تمرینات روی تخته سیاه:


1-تمرینات نقطه به نقطه

 2-ترسیم دوایر

 3-اشکال هندسی

4-حروف واعداد


*تمرینات حرکات چشم:


1-گام به جلو

 2-گام به عقب

 3-گام زدن کناری

 4-حرکتهای گوناگون

 
*تمرینات حرکتی بزرگ:


1-اسکیت برد

 2-نشستن وبرخاستن

 3-چرخ وپرش

 4-لی لی کردن

 5-تمرینات جستن وپیچ پیچک

 6-گام های سرعت

 7-پرش باجفت

 8-بازیهای هوپ

 9-مهارتهای طناب


*تمرینات تن آگاهی:


1-اشاره به اندامها

 2-آدمک متحرک

 3-بازی بابام می گه

 4-اجزاءفراموش شده

 5-معمای قطعات

 6-نقاشی دراندازه طبیعی

 7-شناخت اندامهای بدن

 8-پانتومیم

 9-پیگیری دستورات

 10-پیچ وتاب حرکات

 11-بیان چهره ای

12-بازی درآب

توصیه های برای برنامه تدریس انفرادی(IEP)


- ایستادن پهلوی کودک،گذاشتن دست روی شانه،برقراری ارتباط چشمی وپرسیدن دائمی سوالات

 مستقیم ازاو


- دستورات اجرایی به کودک ساده ودقیق باشد


- دادن تکالیف درواحدهای کوچک وبعد افزایش آن


- استفاده اززمان سنج برای اجرای تمارین کلاسی و...مثلا5 دقیقه5 تمرین جهت هماهنگی ودقت

 بیشتر


- استفاده ازمکانهای حفاظت شده جهت دوری ازحواسپرتی(مثل کتابخانه ، جلوی میزونزدیک معلم،اطاقک مطالعه همراه بادوری ازاحساس جداسازی جهت تنبیه کودک ،به جهت خودپنداره بسیارپایین)


- ازوسایل اضافی درکلاس ،پوستروتجهیزات غیرضروری دوری شود


- فضای آزاداصلاتوصیه نمی شود


- استفاده ازتشویقهای فراوان مختلف درجهت پیش بردتوانایی کودک بسیار مهم است.زیراکه

درجهت برطرف کردن ضعف خود پنداره گام برمی دارد.


*درمنزل:


- برنامه ریزی یکنواخت روزانه بسیاردقیق همراه بازمان


- درهنگام خواستن اجرای دستوری توسط والدین،بایدبا کودک ارتباط چشمی داشته ،اسم راصدازده تاعوامل حواسپرتی رادرآن لحظه ازیاد ببردوبعد به اودستورات مورد نظرراداد.(خاموش کردن تلویزیون یاجداکردن اوهنگام بازی جهت دادن دستور مورد نظر)
-هیچگاه به کودک نمی گوئیم اتاقت راتمیز کن بلکه این دستور رامرحله به مرحله به او می دهیم مثلا:لباسهایت راجمع کن،اسباب بازی هایت رادرکمد قراربده،رختخوابت رامرتب کن،....)
-نظارت براجرای دستورات وتکالیف باید بطور مداوم صورت بگیرد.
-درهنگامی که عدم دقت وتوجه بابیش فعالی همراه است دارو درمانی نیز باید اجراشود.
شود.


انواع  املا ها ی قابل اجرا در کلاس 

 

         1- املاء تقریری یا خطابه ای .

         2- املاء کارتی ( اول به دانش آموزان یک کارت که روی آن تعدادی واژه نوشته شده را می دهیم تا در مدتی معین به آن نگاه کنند ، بعد از اتمام زمان از آن ها می خواهیم بدون نگاه کردن به کارت آنچه را که در حافظه ی خود به خاطر سپرده اند را بنویسند .)

         3- خواندن یک شعر .

         4- املاء رقابتی .( به صورت گروهی )

         5- املاء پای تخته به صورت تداعی معانی .  ( از یک دانش آموز بخواهید کلمه ای  مثل « درخت » روی تخته بنویسد ، سپس هر کلمه ای را که با دیدن درخت یه یاد می آورد را روی تخته بنویسد . )

         6- کلمه سازی با صدای مختلف و نوشتن یک جمله توسط هر گروه روی تخته ( مثلاً با 3 صدای « ک ، ا ، ر » . )

         7- املاء ترکیبی . ( املا ء از چند درس )

         8- املاء بی صدا . ( لب خوانی )

         9- املاء تصویری . ( با نشان دادن چند تصویر دانش آموزان نام آن ها را بنویسند . )

       10- املاء پرکنی . ( متن با جای خالی )

       11- املاء آینه ای . ( متن آینه ای نوشته شده را دانش آموزان برمی گردانند .)

       12-  املاء شناسی . ( دانش آموزان به صورت گروهی برگه هایی را که در آن متن به صورت ناقص نوشته شده را تصحیح می کنند .)

       13- املاء انگشتی . ( شاگرد پشتی با انگشت روی پشت دانش آموز مقابل می نویسد ، دانش آموز جلویی باید کلمه را تشخیص دهد . )

       14- قصه نویسی از روی غلط های املایی .

       15- پر کردن جاهای خالی با کلمات داده شده .

       16- آموزش املاء با استفاده از کلمات هم خانواده ، مخالف و یا هم معنی .

       17- املاء پای تخته به صورت دو نفره . ( یکی به عنوان مصحّح و دیگری نویسنده ی املاء .)

        18- املاء به شیوه ی بارش مغزی . ( از دانش آموزان می خواهیم به واژه هایی که روی کارت ها نوشته شده خوب دقت کنند ، و برای هر واژه جملاتی را بنویسند

  نحوه قرائت املاء در کلاس

هنگام قرائت املاء باید به نکات زیر توجه شود.

1- از تمام درسهای کتاب فارسی ، اعم از شعر و غیر شعر باید املاء گفته شود ولی مقدار و زمان آن نباید از حد معینی تجاوز کند.

2- آموزگار باید با توجه به هدفهایی که برای گفتن هر متن املا دارد، متن و مقدار آن را از قبل مشخص کند.

3- هر کلمه یا عبارت فقط یک یا دو بار گفته شود و دانش آموزان باید عادت کنند با گوش دادن به صدای آموزگار  مشکل کلی نوشتن کلمه را در ذهن خود پیدا و آن را زیر لب زمزمه کنند و بنویسند.

4- سرعت گفتن املای کلمه با توان نوشتن دانش آموزان متناسب باشد.

5- حرکت کردن آموزگار در هنگام گفتن املاء نباید باعث حواس پرتی دانش آموزان شود.

  چند توصیه:

 

       1- در دانش آموزان انگیزه ی لازم را برای یادگیری املاء ایجاد کنیم .

       2- به مشکلات روانی دانش آموزاهمیت دهیم و اجازه ندهیم هنگام نوشتن املاء به مواردی به جزاملاء فکر کند .

      3- هنگام نوشتن املاء کلیه ی شرایط تاثیر گذاربر نوشتن را در نظر بگیریم . ممکن است بعضی از دانش آموزان دارای نقص شنوایی باشند .

      4-  هدف خود را ازدرس املاء قبلا مشخص کنیم . مثلا : دانش آموزان بعد از گفتن این املاء چه مهارت هایی را باید به دست آورند .

     5-  برای تدریس املاء به اندازه ی کافی وقت در نظر بگیریم . چون بعضی از معلمان به دلیل اینکه وقت کافی در نظر نمی گیرند و یا متن املاء آن ها زیاد است ، سعی می کنند متن املاء را در آخر تند تند بخوانند که برای دانش آموزان ایجاد مشکل می کند .

    6- سعی کنیم برای دانش آموزان شرایطی را فراهم کنیم تا مهارت وهماهنگی بین اعضاء بدنشان را به دست آورند .

       7- قبل از گفتن املاء متن آن را یک بار برای دانش آموزان بخوانیم تا دانش آموزان آمادگی کافی را برای نوشتن املاء به دست بیاورند .

       8- موقع املاء گفتن در کلاس زیاد حرکت نکنیم . چون حواس دانش آموزان پرت می شود .

       9- متن املاء را کاملا رسا بخوانیم و کلمات را به صورت صحیح تلفظ کنیم .

     10- دانش آموزان هنگام نوشتن املاء ، هجی نکنند .

     11- به وجه آموزشی املاء نسبت به وجه آزمونی املاء توجه کنیم .

     12- استفاده از یک روش برای املا ء برای دانش آموزان خسته کننده خواهد بود. تا جایی که بعضی از آن ها نسبت به املاء احساس تنفر خواهد کرد . پس بهتر است شیوه های نوین و جدید گفتن املاء را در کلاس اجرا کنیم .

     13- سعی کنیم بین درس املا و دیگر دروس ارتباط ایجاد کنیم .

 14- هنگام تصحیح متن املاء کلمات درست نوشته شده توسط دانش آموز را در نظر بگیرید . نه کلمات غلط نوشته شده را .

 15- به معیارهای صحیح ارزشیابی مسلط باشیم .

 16- فرم مخصوصی تهیه کنیم تا در یک دوره ی زمانی معین اشتباهات دانش آموزان را با روش های علمی برطرف کنیم .

 17- با شاگردان دارای ضعف و اختلال به صورت انفرادی کار کنیم . و با والدین آن ها تماس داشته باشیم .

  

منابع:

- درمان اختلالات دیکته نویسی نوشته ی دکتر مصطفی تبریزی انتشارات فراوان

 

+ نوشته شده در  سه شنبه دهم اسفند 1389ساعت 15:22  توسط محمد صدیقی  |